Spring naar inhoud

Onderwijssectoren

De onderwijssectoren in 2024

Onderwijsinstellingen zoals hogescholen en universiteiten (her)gebruiken auteursrechtelijk beschermd materiaal. Vroeger waren dit vooral readers of syllabi, maar steeds vaker gebeurt dit via digitale leeromgevingen. Alle grote onderwijsinstellingen in Nederland betalen hiervoor een readervergoeding, bedoeld als compensatie voor auteursrechthebbenden. Dit doen zij op basis van de ‘onderwijsexceptie’ in de Auteurswet, die voorschrijft dat korte gedeelten overgenomen mogen worden, zolang daar een billijke vergoeding voor betaald wordt. Stichting UvO incasseert deze vergoedingen en keert deze uit aan rechthebbenden.

Rechtenopbrengsten en repartitie

De rechtenopbrengsten in het jaar 2024 bedroegen € 11,2 mln euro. Dat is iets meer dan vorig jaar (2023: €10,6 mln). De thuiskopiegelden en afkoopgelden bij universiteiten en hogescholen stegen. Enkel de readergelden (waaronder naheffingsgelden, titelspecifieke gelden en losse afkoopregelingen met overige onderwijsinstellingen) daalden. De repartitie in het jaar 2024 bedroeg € 11,4 miljoen. Dat is iets meer dan vorig jaar (2023: € 10,9 mln). 

(bedragen * € 1)

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Rechtenopbrengsten Thuiskopie Afkoop UNL kort Afkoop UNL middellang Afkoop HBO kort Afkoop HBO middellang Readergelden kort Readergelden niet-kort
2024 211.331
3.014.814
2.943.352
2.115.695

2.704.923
163.220
163.220
2023 99.508
2.783.576
2.717.773
2.053.075
2.634.719 210.136
210.136
2022 121.017
1.424.785
3.155.215
1.969.083
2.548.188


85.916

249.258

Universiteiten

Universiteiten

Over de Easy Access-regeling 2023 (wo)

Universiteiten van Nederland (UNL) heeft namens alle 14 publieke universiteiten een afkoopregeling getroffen met Stichting UvO: de Easy Access-regeling 2023 (wo), voor de periode 2023 t/m 2025. Daardoor is het hergebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal binnen het wetenschappelijk onderwijs eenvoudiger dan ooit. Docenten aan universiteiten aangesloten bij UNL kunnen tot en met 40 pagina’s overnemen uit een werk, op voorwaarde dat dit maximaal 20% van dat werk is. Dit 'hergebruik' is namelijk afgekocht door universiteiten aangesloten bij UNL. Dit geldt voor papier én digitaal materiaal. Ook het hergebruik van afbeeldingen in PowerPoints is afgekocht. 

Rechtenopbrengsten universiteiten

In 2024 is er € 5,97 miljoen geïncasseerd aan afkoopgelden bij universiteiten (2023: € 5,5 miljoen). Onder de nieuwe Easy Access-regeling 2023 is afgesproken dat gedurende de looptijd van de regeling  de afkoopsom geleidelijk zal stijgen, in verband met een door UvO geconstateerde toename in hergebruik. Om tegemoet te komen aan de zorgen van uitgevers over vervangend hergebruik, wordt het maximum aantal pagina’s dat onder de regeling valt, verlaagd van 50 naar 40 pagina’s.

(bedragen x €.1000)

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Afkoopsom UNL Rechtenopbrengsten
2024 5.966
2023 5.501
2022 4.577
2021 5.083
2020 3.663

Repartitie universiteiten

Elke drie jaar wordt het feitelijke, ‘titelspecifieke’ gebruik onderzocht bij onderwijsinstellingen. Dit wordt gedaan door een onafhankelijk onderzoeksbureau dat steekproeven uitvoert. Vervolgens wordt het aandeel per uitgever vastgesteld en een verdeelsleutel berekend. De verhouding van de uitgeversaandelen is daarmee zo nauwkeurig mogelijk. De afkoopgelden die worden geïnd bij universiteiten worden verdeeld onder internationale uitgevers (zo'n 61% van de totale som), Nederlandse uitgevers (17%), beeldmakers (22%) en auteurs (0,3%). Daarnaast is de helft van de afkoopgelden die wordt uitgekeerd aan uitgevers bestemd voor auteurs.

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Rechthebbenden Budget
Internationale uitgevers (via IPRO) € 3.470.866
Nederlandse uitgevers € 942.106,45
Beeldmakers (via Pictoright) € 1.222.249
Auteurs (via Lira) € 14.356

Hogescholen

Hogescholen

Over de Easy Access-regeling (hbo)

De Vereniging Hogescholen (VH) heeft namens alle 36 aangesloten hogescholen een afkoopregeling getroffen met Stichting UvO: de Easy Access-regeling (hbo), voor de periode 2021-2023 en ook 2024. Daardoor is het hergebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal binnen hbo-instellingen eenvoudiger dan ooit. Docenten aan hogescholen aangesloten bij de VH kunnen tot en met 50 pagina’s overnemen uit een werk, op voorwaarde dat dit maximaal 25% van dat werk is. Bijvoorbeeld: uit een boek van 200 pagina’s mag 50 pagina’s overgenomen worden (25% dus) en aan studenten geven. Dit 'hergebruik' is namelijk afgekocht door alle VH-hogescholen. Dit geldt voor papier én digitaal materiaal. Ook mag tot en met 50 afbeeldingen opgenomen worden in PowerPoints.

Rechtenopbrengsten hogescholen

In 2024 is er € 4,8 miljoen geïncasseerd aan afkoopgelden bij hogescholen (2023: € 4,7 miljoen). Sinds 2021 hebben hogescholen ook een Easy Access-regeling afgesloten waarmee het hergebruik middellange overnames worden afgekocht.

(bedragen x €.1000)

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Naheffing Rechtenopbrengsten
2024 4.820
2023 4.710
2022 4.524
2021 4.329
2020 1.936

Repartitie hogescholen

Elke drie jaar wordt het feitelijke, ‘titelspecifieke’ gebruik onderzocht bij onderwijsinstellingen. Dit wordt gedaan door een onafhankelijk onderzoeksbureau die steekproeven uitvoert. Vervolgens wordt het aandeel per uitgever vastgesteld en een verdeelsleutel berekend. De verhouding van de uitgeversaandelen is daarmee zo nauwkeurig mogelijk. De afkoopgelden die worden geïnd bij hogescholen worden verdeeld onder Nederlandse uitgevers (zo'n 58% van de totale som), internationale uitgevers (31%), beeldmakers (9%), muziekuitgevers en -auteurs (1%) en auteurs (1%). Daarnaast is de helft van de afkoopgelden die wordt uitgekeerd aan uitgevers bestemd voor auteurs.

Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:

Rechthebbenden Budget
Internationale uitgevers (via IPRO) € 1.474.450
Nederlandse uitgevers € 2.727.436,42
Beeldmakers (via Pictoright) € 445.092
Muziekuitgevers (via FEMU) € 44.959
Auteurs (via Lira) € 49.484

Overig onderwijs

Overig onderwijs

Overig onderwijs

Ook overige organisaties die onderwijs geven en daarbij auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken zijn wettelijk verplicht om dit gebruik goed te regelen. Daaronder verstaan wij: het verkrijgen van toestemming van rechthebbenden én het betalen van een eerlijke (‘billijke’) vergoeding. Bedrijfsopleidingen, cursusinstituten en overige organisaties kunnen zich bij Stichting UvO melden. Zo'n veertig organisaties hebben een afkoopregeling met UvO afgesloten. Daarnaast keert Stichting PRO de gelden uit die door Stichting Reprorecht worden geïncasseerd vanuit de mbo-reproductieregeling voor kopieën en onderwijspublicaties bij mbo-instellingen.